Historia Dzierżoniowa

Początki miasta

Miłośnicy historii oraz mieszkańcy, którzy kochają Dzierżoniów zapewne chcieliby aby legendarne podania o założeniu miasta okazały się prawdziwe. Głoszą one, że miasto powstało już na początku XII wieku, a w roku 1159 książę polski Bolesław IV Kędzierzawy miał zafundować w Dzierżoniowie kościół św. Jerzego. Ci, którzy nie mieszkają tu na co dzień, mogą się nie orientować, jednakże parafia istnieje do dziś. Niestety, wiadomo na pewno, że pierwszy kościół istniał tu w 1258 roku a proboszczem był niejaki Henryk. Wcześniejsze podania nie są wcale takie pewne.

Zapisana wzmianka o kościele św. Jerzego pokrywa się również z pierwszym wymienieniem miasta z imienia w oficjalnym dokumencie. Wówczas figurowało pod nazwą Reichenbach. Władcą sprawującym pieczę nad tymi ziemiami był wtedy książę wrocławski Henryk III Biały. W 1290 roku miasto otrzymało swój własny herb – święty Jerzy zabija smoka na tle murów miejskich. Herb ten funkcjonuje do dziś jako oficjalny herb miasta. W 1291 roku miasto znalazło się dziedzinie księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego.

Miasto zakonów

XIV wiek to okres, kiedy do Dzierżoniowa przybyły aż trzy zakony. Pierwsi byli żebrzący augustianie-eremici. Na samym początku XIV wieku sprowadził ich tutaj wspomniany Bolko I. Zakonnicy nie próżnowali, od razu rozpoczęli budowę kościoła Niepokolanego Poczęcia NMP, który stoi do dziś. Augustianie pełnili w mieście dość ważną rolę, aż do wczesnego okresu reformacji. Wtedy też opuścili miasto, a ich majątki zostały sprzedane w 1535 roku.

Następni byli bożogrobcy, zakon rycerski. Szpital powstał pod murami miasta w 1331 roku, co było ściśle związane z działalnością zakonu. Ich duchowym azylem był kościół Świętego Grobu i św. Barbary, który, niestety, nie przetrwał do naszych czasów. W 1811 roku ówczesne władze dokonały sekularyzacji zakonu.

Joannici, to trzeci zakon, który zawitał w średniowieczu do Dzierżoniowa. Miasto było jednym z ostatnich miejsc, jakie joannici zajmowali na Śląsku. Do miasta sprowadził ich Bolko II Mały w 1338 roku. Joannici prowadzili z miejscowymi ożywiony handel. Wybudowali swój kościół a przy niej siedziba. Oba budynki niestety już nie istnieją.

Dalsze losy miasta

W roku 1337 Dzierżoniów uniezależnił się od książąt świdnicko-jaworskich. Królestwo Czeskie przejęło te ziemie wraz z miastem pod koniec XIV wieku. Wiek XV i XVI to znakomity rozwój miasta zwłaszcza ze względu na tkactwo, które było tutaj przemysłem wiodącym. Wojna trzydziestoletnia w latach 1618-1648 walnie przyczyniła się do wyludnienia i upadku miasta.

Jeszcze w XVII wieku mieszkańcy Dzierżoniowa podjęli próbę odbudowy miasta. XVIII wiek to przejście pod panowanie pruskie. W ramach wojny siedmioletniej wojska austriackie i pruskie stoczyły w 1762 roku bitwę pod Dzierżoniowem zakończoną zwycięstwem Prus. Kolejnym wydarzeniem w mieście była w 1790 roku konwencja w Reichenbach (niemiecka nazwa miasta).

XIX wiek oraz początek XX wieku to czas prężnego rozwoju miasta, zwłaszcza przemysłowego. W 1945 roku oddziały niemieckie wycofały się z Dzierżoniowa, Armia Czerwona zdobyła miasto bez walk. Okres PRL to czas zacierania pamięci historycznej mieszkańców Dzierżoniowa oraz inwestowanie w prokomunistyczną propagandę.