W północnej części Nowej Rudy, przy ulicy Obozowej, znajduje się miejsce, które pozwala zejść ponad 700 metrów pod ziemię i zobaczyć, jak wyglądała praca w jednej z najtrudniejszych kopalń węgla w Polsce. Dawna Kopalnia Węgla Kamiennego dziś funkcjonuje jako muzeum z podziemną trasą turystyczną, gdzie można nie tylko posłuchać o górnictwie, ale też samemu spróbować obsługi maszyn i wyjechać na powierzchnię autentyczną kolejką górniczą. To doświadczenie, które łączy edukację z solidną dawką emocji.
Kopalnia zamknęła się w 1994 roku, a dwa lata później przekształcono ją w muzeum. Węgiel wydobywano tu jednak od XV wieku – pierwsze wzmianki pochodzą z 1434 roku. W latach 70. XX wieku to była największa kopalnia w Dolnośląskim Zagłębiu Węglowym, zatrudniała 6 tysięcy ludzi i wydobywała milion ton węgla rocznie.
- podziemna trasa turystyczna
- interaktywne obsługiwanie maszyn
- autentyczna atmosfera kopalni
- unikalne eksponaty w muzeum
- historia górnictwa w regionie
Czemu ta kopalnia była tak niebezpieczna
Nowa Ruda zaliczała się do najbardziej wymagających kopalń w Europie. Złoża były skomplikowane, warunki geologiczne trudne, a praca wymagała zupełnie innego rytmu niż w innych zakładach wydobywczych. To nie były tylko puste słowa – górnicy naprawdę musieli się tu nieźle napracować i zachować szczególną ostrożność.
Dziś zwiedzający mogą poczuć choć część tej atmosfery. Trasa jest całkowicie bezpieczna, w tym pod kątem promieniowania radioaktywnego, ale klimat kopalni pozostał autentyczny.
Co zobaczysz w muzeum na powierzchni
Zwiedzanie zaczyna się od części muzealnej, która zajmuje około 25 minut. W czterech salach wystawowych zgromadzono eksponaty związane z górnictwem podziemnym – maszyny, sprzęt ochronny, różne typy obudów górniczych, ładunki strzałowe i aparaty ucieczkowe. Każda sala ma inną tematykę związaną z kopalnią.
Szczególnie interesująca jest oryginalna dyspozytornia, która kiedyś była centrum kierowania całą kopalnią. Można zobaczyć, jak wyglądało nadawanie komunikatów do górników pracujących pod ziemią. Przewodnicy opowiadają o historii węgla, jego właściwościach i rodzajach, pokazują rozwój górnictwa w regionie.
Na powierzchni zachowały się też unikalne piece i wieże szybowe z XIX wieku – to jeden z nielicznych tak dobrze zachowanych kompleksów przemysłowo-wydobywczych z tamtego okresu.
Zejście do sztolni Lech – podziemna trasa
Po części muzealnej przychodzi czas na główną atrakcję. Podziemna trasa turystyczna wiedzie przez sztolnię Lech, ostatnią zachowaną część noworudzkiej kopalni. Długość trasy to około 700 metrów, choć niektóre źródła mówią o 1600 metrach całego kompleksu.
Pod ziemią czeka naprawdę sporo wrażeń. Działające maszyny górnicze – przenośnik, kombajn, młot pneumatyczny, lutnia wentylacyjna. Co ważne, można samemu obsłużyć niektóre urządzenia. Wiercenie dziury w chodniku kopalnianym to doświadczenie, które pozwala lepiej zrozumieć, z czym mierzyli się górnicy na co dzień.
Wzdłuż trasy stoją ekspozycje pokazujące pracę ludzi, koni i dzieci zatrudnianych w kopalni. Tak, dzieci też tu pracowały – to jeden z tych momentów zwiedzania, które dają do myślenia.
Wielką atrakcją jest duch Skarbnik, który według górniczych legend opiekował się pracującymi pod ziemią. Dziś straszy i rozbawia turystów – przewodnicy potrafią to świetnie wykorzystać w opowieści.
Wyjazd górniczą kolejką
Na koniec zwiedzania wyjeżdża się na powierzchnię autentyczną kolejką górniczą, którą kiedyś przewożono górników. Wagoniki są ciasne i hałaśliwe – dokładnie takie, jakich używano w kopalni. To jeden z najbardziej emocjonujących momentów całej wizyty i świetne zakończenie trasy. Podobno to pierwsza taka atrakcja w Polsce.
Całe zwiedzanie trwa około 70 minut – 25 minut część muzealna i reszta pod ziemią.
Dla kogo to miejsce
Kopalnia sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu edukację w przystępnej formie, z elementami zabawy i interakcji. Młodsi zwiedzający mogą wcielić się w rolę kierownika dyspozytorni czy użyć sprzętu górniczego.
Miłośnicy historii przemysłowej docenią autentyczność miejsca i bogactwo eksponatów. Dla osób zainteresowanych techniką to okazja, żeby zobaczyć działające maszyny i zrozumieć, jak wyglądało wydobycie węgla.
Przewodnicy prowadzą zwiedzanie w sposób angażujący, przekazują ciekawostki z humorem, ale nie tracą przy tym merytoryki. Nawet jeśli trafi się mała grupa – a zdarzają się wejścia dla trzech osób – oprowadzanie odbywa się z pełnym zaangażowaniem.
Informacje praktyczne – bilety, godziny, dojazd
Ceny biletów:
- Normalny: 45 zł
- Ulgowy: 37 zł
- Obiad dwudaniowy (jeśli ktoś jest zainteresowany): 30 zł/osoba
Godziny otwarcia:
Codziennie od 9:00 do 16:00, ostatnie wejście o 15:00. Wejścia z przewodnikiem odbywają się co 60 minut. Od 14 września do 31 grudnia poniedziałki są zamknięte dla zwiedzających. Warto kupić bilety online dzień wcześniej i zarezerwować konkretną godzinę – to gwarantuje miejsce.
Adres:
ul. Obozowa 4, 57-401 Nowa Ruda
Tel: 74 872 79 11
Strona: www.kopalnia-muzeum.pl
Jak dojechać:
- Z Kłodzka: droga krajowa nr 8 i droga wojewódzka nr 381 przez Bierkowice, Święcko, Koszyn, Słupiec, potem na rondzie kierunek ulica Niepodległości
- Z Wałbrzycha: przez Jedlinę-Zdrój, Głuszycę Górną, Świerki, Ludwikowice Kłodzkie
- Z Wrocławia: przez Bielany Wrocławskie, Kobierzyce, Jordanów Śląski
Na zwiedzanie warto zarezerwować sobie około 1,5 godziny. Pod ziemią temperatura jest stała przez cały rok, więc warto zabrać coś cieplejszego nawet latem. Kopalnia znajduje się w północnej części miasta, niedaleko innych atrakcji Nowej Rudy, więc można połączyć zwiedzanie z wizytą w centrum miasta czy na Górze św. Anny.
W herbie Nowej Rudy znajduje się żółty pień na czerwonym tle – to nawiązanie do wykarczowywania gęstych lasów, które musiało nastąpić przed rozpoczęciem wydobycia węgla w okolicy Gór Sowich.
Miejsce jest dobrze oznakowane, parking dostępny na miejscu. Medale pamiątkowe można kupić przy wejściu, naprzeciwko kas biletowych.