Palmiarnia w Wałbrzychu to szklano-metalowa konstrukcja wypełniona egzotycznymi roślinami, która powstała ponad sto lat temu z miłości księcia do swojej żony. Obiekt zachował się w oryginalnej formie jako jedyny tego typu w Polsce, a jego wnętrze wyłożono lawą wulkaniczną przywiezioną specjalnie z Etny. Dziś można tu zobaczyć ponad 250 gatunków roślin z całego świata na powierzchni niemal 2000 metrów kwadratowych.
- jedyna taka palmiarnia w Polsce
- ponad 250 gatunków roślin
- imponująca aleja palmowa
- stała wystawa drzewek Bonsai
- egzotyczne zwierzęta w basenach
Historia Palmiarni – prezent od księcia dla ukochanej
Jan Henryk XV von Pless, ostatni z rodu Hochbergów na Zamku Książ, postanowił stworzyć wyjątkowy dar dla swojej małżonki Marii Teresy Cornwallis-West, zwanej Daisy. Księżna uwielbiała egzotyczne kwiaty i rośliny, więc książę zbudował dla niej całą palmiarnię.
Budowa trwała w latach 1908-1911, choć niektóre źródła wspominają o zakończeniu prac dopiero w 1914 roku. Przedsięwzięcie pochłonęło astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie – to była jedna z najbardziej kosztownych inwestycji ogrodniczych tamtych czasów. Centralnym elementem kompleksu stała się 15-metrowa palmiarnia ze szkła i metalu, w której uprawiano palmy daktylowe.
Książę kazał przywieźć z Sycylii siedem wagonów zastygłej lawy z Etny. Robotnicy rozbijali wulkaniczny tuf na mniejsze kawałki i budowali z nich groty, wodospady oraz ściany z wnękami na rośliny. Efekt tej pracy można podziwiać do dziś.
Kompleks był znacznie większy niż sama główna hala. Wokół budynku rozciągały się jednopiętrowe oranżerie, ogrody japońskie, rosarium pachnące różami, ogrody owocowo-warzywne oraz tereny przeznaczone na uprawę krzewów. To był prawdziwy botaniczny raj stworzony dla jednej kobiety.
Co zobaczysz w środku – tropikalna dżungla na Dolnym Śląsku
Zwiedzanie odbywa się wzdłuż 500-metrowej trasy, która prowadzi przez różne strefy klimatyczne. Na początku rosło tu około 80 gatunków roślin sprowadzonych zaraz po budowie w 1913 roku – dziś kolekcja rozrosła się do ponad 250 gatunków.
Najbardziej imponująco prezentuje się aleja palmowa. Rosną tu ponad 120-letnie palmy daktylowe sprowadzone jeszcze przez fundatora – niektóre osiągają 12 metrów wysokości i sięgają prawie do kopuły budynku. Można też zobaczyć „królową palm” – kencję, która przyciąga wzrok swoimi eleganckimi liśćmi.
W ogródku kaktusowym czekają soczyste rośliny z suchych regionów świata. Jest też tunel roślin cytrusowych, gdzie unosi się charakterystyczny zapach pomarańczy i cytryn. Miłośnicy botanicznych osobliwości docenią araukarię wyniosłą, kliwię pomarańczową czy kolokazję olbrzymią.
Nie tylko rośliny. W basenach pływają ryby i żółwie, w szklarniach słychać śpiew ptaków. Dla najmłodszych to dodatkowa atrakcja – zwierzęta ożywiają spacer między egzotycznymi roślinami.
Palmiarnia w Wałbrzychu ma jedyną w Polsce stałą wystawę drzewek Bonsai. Miniaturowe drzewka hodowane w tradycyjnej japońskiej technice to osobna wystawa warta uwagi.
Dla kogo jest to miejsce
Rodziny z dziećmi znajdą tu spokojne miejsce na edukacyjny spacer. Żółwie i ryby w basenach, ptaki w szklarniach – małe dzieci mają co oglądać poza samymi roślinami. Trasa nie jest długa ani męcząca, więc nawet z wózkiem da się zwiedzić większość obiektu.
Miłośnicy historii i architektury docenią oryginalną konstrukcję z początku XX wieku oraz dekoracje z wulkanicznego tufu. To naprawdę unikalne rozwiązanie, którego nie spotkasz w innych polskich palmiarniach. Fakt, że obiekt przetrwał w niemal niezmienionej formie przez ponad sto lat, robi wrażenie.
Entuzjaści botaniki mogą spędzić tu więcej czasu, czytając opisy roślin i podziwiając rzadkie gatunki. Część roślin można nawet kupić – w palmiarni działa mały sklep z doniczkowymi egzemplarzami.
Powiązanie z Zamkiem Książ
Palmiarnia znajduje się w Lubiechowie, zaledwie 2 kilometry od słynnego Zamku Książ. Oba obiekty należały do tego samego rodu Hochbergów, więc często sprzedawane są bilety łączone. Kupując wstęp na zamek, często otrzymuje się też dostęp do palmiarni – warto sprawdzić aktualne oferty kombinowane.
To dobra opcja na całodniową wycieczkę po okolicy. Rano zamek, po południu palmiarnia i chwila odpoczynku w kawiarence „Pod Tropikiem”, która działa na terenie obiektu. Można tu napić się kawy czy herbaty między tropikalnymi roślinami.
Palmiarnia Wałbrzych – informacje praktyczne
Adres: ul. Wrocławska 158, 58-306 Wałbrzych (dzielnica Lubiechowo)
Ceny biletów: Bilet normalny do samej palmiarni kosztuje około 20-25 zł, ulgowy około 15-18 zł. Dostępne są też bilety kombinowane:
- Palmiarnia bez przewodnika – bilet ulgowy: 36 zł
- Explore Wałbrzych (Zamek + Palmiarnia + Stara Kopalnia + Muzeum Porcelany) – normalny: 63-69 zł
- All Day Ticket (Zamek + Podziemia + Palmiarnia + Stado Ogierów + Mauzoleum) – normalny: około 69 zł, ulgowy: 62 zł
Seniorzy płacą pełną cenę ulgową – niektórzy narzekają na ceny w porównaniu do innych polskich palmiarni, ale trzeba pamiętać, że obiekt jest częścią kompleksu zabytkowego i wymaga kosztownej konserwacji.
Godziny otwarcia: Palmiarnia jest zazwyczaj otwarta codziennie, ale godziny mogą się zmieniać sezonowo. Warto sprawdzić aktualne informacje przed przyjazdem na stronie Zamku Książ lub zadzwonić.
Czas zwiedzania: Spokojne przejście całej trasy zajmuje 45-60 minut. Jeśli ktoś chce dokładnie czytać opisy roślin i robić zdjęcia, może zostać nawet 1,5 godziny.
Jak dojechać do Palmiarni w Wałbrzychu
Samochodem: Palmiarnia leży przy drodze krajowej nr 35 z Wrocławia przez Świdnicę i Świebodzice do Wałbrzycha. Przy obiekcie jest parking dla zwiedzających.
Komunikacją publiczną: Do Wałbrzycha można dojechać pociągami Kolei Dolnośląskich – wysiadasz na stacji Wałbrzych Szczawienko. Stamtąd autobusy ZKM Wałbrzych nr 8 i 12 dowożą na przystanek Wrocławska-Wilcza, skąd już niedaleko do palmiarni.
Przed budynkiem rozciąga się zadbany park, więc warto przyjść kilka minut wcześniej i pospacerować po terenie zewnętrznym. W sezonie letnim ogrody wokół palmiarni są równie atrakcyjne jak wnętrze szklarni.