W samym sercu świdnickiego rynku, w zabytkowych wnętrzach dawnego ratusza, działa jedyne w Polsce muzeum poświęcone historii kupiectwa. To miejsce, które przenosi w czasy, gdy handel był sztuką wymagającą precyzyjnych wag, miar i umiejętności liczenia na kasach mechanicznych. Muzeum Dawnego Kupiectwa od 1967 roku zbiera i prezentuje eksponaty pokazujące, jak przez wieki wyglądała codzienna praca kupców śląskich.
Nie każdy wie, że Świdnica przez stulecia była ważnym ośrodkiem handlowym, a lokalni kupcy słynęli z profesjonalizmu i uczciwości w interesach.
- rekonstrukcje dawnych sklepów
- unikalna kolekcja wag i miar
- gotycka Sala Rajców z polichromiami
- ekspozycja o produkcji piwa
- makieta Świdnicy z XVII wieku
Historia muzeum w kupieckiej tradycji miasta
Pomysł stworzenia muzeum poświęconego kupieckiej przeszłości Świdnicy zrodził się w połowie lat 60. XX wieku. Organizowanie placówki rozpoczęto w 1966 roku, a oficjalne otwarcie nastąpiło rok później. Od początku chodziło o coś innego niż przedwojenne Muzeum Miejskie – miała powstać specjalistyczna instytucja dokumentująca handel, systemy miar i wag oraz rozwój kupiectwa na Śląsku.
Lokalizacja w ratuszu nie była przypadkowa. To właśnie tutaj przez wieki toczyło się życie handlowe miasta, zawierano umowy, rozstrzygano spory kupieckie. Początkowo muzeum wypożyczało eksponaty z innych placówek, ale z czasem zbiory rozrosły się dzięki zakupom i darowiznom. Dziś kolekcja liczy ponad 2500 obiektów.
Świdnica w dawnych czasach słynęła z piwowarstwa – warzony tutaj trunek cieszył się renomą daleko poza granicami miasta. Nic dziwnego, że w muzeum znalazło się miejsce na ekspozycję pokazującą etapy produkcji piwa.
Co zobaczysz w muzealnych salach
Zwiedzanie zaczyna się od pomieszczeń stylizowanych na dawne sklepy i zakłady. W jednej sali czeka rekonstrukcja apteki z przełomu XIX i XX wieku – z drewnianymi szafkami pełnymi butelek, słojów i tajemniczych preparatów. Naprzeciwko urządzono karczmę, gdzie na półkach stoją kufle i butelki różnych kształtów i rozmiarów.
Sklep kolonialny to kolejna aranżacja – z kasą, wagami i towarem na półkach. Można też zobaczyć wyposażenie dawnej stacji paliw, co pokazuje, że muzeum nie ogranicza się tylko do najstarszych czasów.
Dalej czeka prawdziwa gratka dla miłośników historii techniki. Sale wypełnione wagami – od małych, precyzyjnych wag monetarnych po duże targowe. Obok stoją odważniki różnych rozmiarów, w tym unikalne odważniki składane. Są też miary długości, średniomierze, narzędzia miernicze. Kolekcja kas sklepowych zasługuje na osobną uwagę – mechaniczne cuda, którymi posługiwał się niejeden polski subiekt w rodzaju literackiego Ignacego Rzeckiego.
Sala Rajców i historia Świdnicy
Prawdziwą perłą muzeum jest gotycka Sala Rajców – późnogotycka izba posiedzeń rady miejskiej. Dwuprzęsłowe sklepienia krzyżowo-żebrowe same w sobie robią wrażenie, ale to nie wszystko. Na ścianach zachowały się polichromie z około 1538 roku przedstawiające Sąd nad Jawnogrzesznicą, Sąd Ostateczny i Ukrzyżowanie Chrystusa.
W tej właśnie sali znajduje się ekspozycja poświęcona historii miasta. Największą atrakcją jest makieta Świdnicy z XVII wieku, na której doskonale widać średniowieczny system fortyfikacji, bramy i wieże. To kawał pracy i świetny sposób, żeby zobaczyć, jak wyglądało miasto w czasach swojej świetności.
W aneksie przylegającym do Sali Rajców urządzono „mauzoleum” Piastów świdnickich. Można tam zobaczyć kopie rzeźbionych płyt tumbowych z wizerunkami Bolka I – założyciela księstwa świdnickiego – oraz jego wnuka Bolka II.
Muzeum nie zapomina o nowszych czasach – gromadzi pocztówki, książki i emblematy z XIX i XX wieku dokumentujące życie miasta w tym okresie.
Piwowarstwo i inne działy tematyczne
Osobna sala pokazuje historię piwowarstwa w Świdnicy. Ekspozycja przybliża kolejne etapy warzenia piwa i wyjaśnia, dlaczego świdnicki trunek tak ceniono. To ciekawy dodatek do głównej kolekcji kupieckiej.
Muzeum podzielone jest na cztery działy merytoryczne. Dział Dawnego Kupiectwa zajmuje się oczywiście handlem i wszystkim, co z nim związane. Dział Metrologiczny gromadzi miary, wagi i narzędzia pomiarowe. Dział Historii Świdnicy dokumentuje dzieje miasta i regionu. Dział Naukowo-Oświatowy organizuje lekcje muzealne i inne formy edukacji.
Dla kogo to muzeum
Miejsce spodoba się przede wszystkim osobom zainteresowanym historią handlu i codziennego życia dawnych mieszczan. To nie są spektakularne eksponaty w rodzaju rycerskich zbroi czy koron królewskich – raczej przedmioty codziennego użytku, które opowiadają o pracy zwykłych ludzi.
Rodziny z dziećmi też znajdą tu coś dla siebie, zwłaszcza jeśli skorzystają z audioprzewodnika. Dzieciaki lubią rozglądać się po stylizowanych wnętrzach sklepów i karczmy. Gotycka Sala Rajców z polichromami robi wrażenie niezależnie od wieku.
Miłośnicy architektury docenią sam budynek ratusza i jego historyczne wnętrza. Dla osób zwiedzających Świdnicę to dobry punkt programu – muzeum leży na rynku, więc łatwo wpaść po drodze.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie
Bez pośpiechu, z audioprzewodnikiem, można spędzić tu godzinę, może trochę dłużej. Niektórzy przechodzą szybciej, ale wtedy można sporo przegapić. Muzeum zaleca, żeby zacząć zwiedzanie najpóźniej pół godziny przed zamknięciem, choć w praktyce lepiej dać sobie więcej czasu.
Audioprzewodnik wliczony jest w cenę biletu i naprawdę warto z niego skorzystać. Bez niego wiele eksponatów to po prostu stare wagi i kasy – dopiero opowieść nadaje im kontekst i znaczenie.
Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd
Ceny biletów: normalny 12 zł, ulgowy 8 zł. W piątki wstęp wolny. Dostępny jest też wspólny bilet na muzeum i wieżę ratuszową za 17 zł (normalny) lub 11 zł (ulgowy). Oprowadzanie grupowe kosztuje 50 zł, podobnie jak lekcje muzealne.
Godziny otwarcia: Od maja do września muzeum czynne jest we wtorki-piątki w godzinach 10:00-17:00, w weekendy 11:00-17:00. Od października do kwietnia godziny są nieco krótsze: wtorek-piątek 10:00-16:00, sobota-niedziela 11:00-17:00. Poniedziałki nieczynne. Kasa przestaje sprzedawać bilety na pół godziny przed zamknięciem.
Adres: Rynek 37, 58-100 Świdnica. Muzeum mieści się w budynku ratusza, nie sposób go przegapić.
Kontakt: telefon 74 852 12 91, e-mail: [email protected]
Jak dojechać: Świdnica leży przy trasie E67 łączącej Wrocław z Kłodzkiem. Z Wrocławia można dojechać samochodem w niecałą godzinę (około 50 km). Są też bezpośrednie połączenia kolejowe z Wrocławia i innych miast regionu. Dworzec kolejowy znajduje się około kilometra od rynku – można dojść pieszo w kwadrans lub podjechać autobusem miejskim. Dla zmotoryzowanych parking znajdzie się w okolicy rynku, choć w centrum może być ciasno.
Jeśli już jesteś w Świdnicy, koniecznie zobacz również Kościół Pokoju – wpisany na listę UNESCO drewniany kościół protestancki, który powstał po wojnie trzydziestoletniej. To druga wielka atrakcja miasta obok muzeum.